Aileyi korumak için seferberlik! 10 yıllık büyük plan açıklandı: Evliliklere yeni teşvikler yolda

Cumhurbaşkanlığı himayesinde hazırlanan ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülecek “Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi” kamuoyuyla paylaşıldı. Yapılan araştırma; nüfus azalması, doğurganlık oranındaki düşüş ve yaşlanma gibi temel konulara yönelik uzun vadeli bir yol haritası ortaya çıkardı.

Hükûmet ailenin korunması ve nüfus artışı için gelecek on yılda beş önemli başlıkta hamle yapacak. Cinsiyetsizleştirme gibi aile yapısına zarar veren küresel akımlarla, zararlı alışkanlıklarla ve bağımlılıkla mücadele edilecek. Evlilikler yeni teşviklerle kolaylaştırılacak. Doğurganlık hızını artırmak için çocuk sahibi olmak özendirilecek.

NÜFUS 25 MİLYONA KADAR GERİLEYEBİLİR

Hükümet tarafında hazırlanan belgede, Türkiye’de nüfus politikalarının işaret ettiği verilere de yer verildi. Verilere göre; 2025 yılında 86 milyon 92 bin 168 olan nüfusun, 2100 yılına kadar ciddi biçimde azalabileceği öngörülüyor. TÜİK’in düşük senaryosuna göre nüfusun 54 milyona, Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre ise 38 milyon ile 25 milyon aralığına gerileyebileceği ifade ediliyor.

YILLIK DOĞUM SAYISI 1 MİLYONUN ALTINA GERİLEDİ

Toplam doğurganlık hızı 2017’den sonra 2,1 seviyesinin altına düşerek 2024 yılında 1,48’e kadar indi. Yıllık doğum sayısı da son on yılda 400 binden fazla azalarak 1 milyonun altına geriledi. Tunceli, Bayburt ve Ardahan’da doğum sayılarının binin altına düşmesi dikkat çekti. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,08’e inerken, tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5’e çıktı. Yalnız yaşayan yaşlı birey sayısı ise 1 milyon 836 bin 496’ya ulaştı.

ANNELİK YAŞI YÜKSELDİ

Ortalama anne yaşı 2001’de 26,7 iken 2024’te 29,3’e yükseldi. İlk doğum yaşı da artarak 27,3 oldu. Bu tablo, anneliğin daha ileri yaşlara ertelendiğini ortaya koyuyor.

TÜRKİYE YAŞLANIYOR

65 yaş ve üzerindeki nüfus oranı hızla artarken, bu oranın yüzde 10’un üzerine çıktığı il sayısı 62’ye ulaştı. Sinop, Kastamonu ve Giresun’da yaşlı nüfus oranı yüzde 20’yi geçti. Yaşlı nüfusun artışıyla birlikte çalışan nüfusta da azalma görüldü. Bu durum sosyal güvenlik dengesini olumsuz etkiliyor. Normalde 4 olması gereken aktif/pasif sigortalı oranı, 2024 itibarıyla 1,61’e kadar düştü.

EVLİLİK YAŞI YÜKSELDİ, BOŞANMALAR ARTTI

İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,5’e, kadınlarda 26’ya çıktı. Hiç evlenmeyenlerin oranı artarken boşanmalar son 24 yılda iki katından fazla yükseldi. Kaba boşanma hızı binde 1,41’den binde 2,26’ya çıktı.

HEDEFLER TEK TEK SIRALANDI

“Aile ve Nüfus 10 Yılı Vizyon Belgesi” kapsamında belirlenen hedefler şöyle:

Kurumsal yapı ve koordinasyon güçlendirilecek. Taşra teşkilatlarını da kapsayan yeni bir yapılanma ile merkez ve yerel birimler arasında güçlü bir koordinasyon ağı kurulacak. Aile ve nüfus politikalarının etkin biçimde uygulanması için gerekli teknik altyapı ve yazılım sistemleri geliştirilecek. Politikaların etkin uygulanması için yazılım ve veri altyapısı güçlendirilecek.Veri ve araştırma kapasitesi artırılacak. TÜİK verileriyle desteklenen kapsamlı analiz platformları kurulacak, bilimsel araştırmalar artırılacak.Mevzuat aile odaklı hale getirilecek. Yasal düzenlemeler gözden geçirilerek aile ve nüfus hedefleriyle uyumlu hale getirilecek, yeni düzenlemelerde etki analizi zorunlu olacak. Aile kurumunu destekleyen teşvik ve hakların yasal güvence altına alınması için gerekli mevzuat altyapısı güçlendirilecek.Uluslararası belgeler incelenecek. Ulusal politikalarla çelişen uluslararası düzenlemeler tespit edilerek müzakere süreçleri yürütülecek.Kamu kurum ve kuruluşları, kendi görev alanlarıyla ilgili olarak aile ve nüfus yapısındaki değişimlerin kısa, orta ve uzun vadede yol açabileceği riskleri sistematik biçimde ortaya koyacak; bu analize dayalı önleyici tedbirleri alacakLisansüstü programların açılması ve araştırmaların teşvik edilmesi akademik altyapının geliştirilmesine yönelik çalışmalar desteklenecek; aile ve nüfus alanındaki araştırmaları öncelikli kılan fon mekanizmaları oluşturulacak.Cinsiyetsizleştirme akımlarına karşı uluslararası politika belgelerinde “aileyi toplumun doğal ve temel birimi” olarak tanıyan yaklaşımın güçlendirilmesi için aktif savunuculuk yürütülecek.Uluslararası iş birlikleri artırılacak. Karşılaştırmalı veri üretimi ve ortak araştırmalar desteklenecek. Aile vurgusu uluslararası düzeyde güçlendirilecek. “Ailenin toplumun temel birimi” yaklaşımı uluslararası platformlarda savunulacak.Aile dostu yayıncılık standartları belirlenecek. Kamu yayıncılığında aile ve anne-baba rollerini konu alan içeriklerin oranı artırılacak; özel yayın kuruluşları için aile dostu yayıncılık standartlarının yanı sıra bu anlayışının yaygınlaştırılması için teşvik ve gönüllü taahhüt mekanizmaları geliştirilecek.Zararlı içeriklere karşı tedbir alınacak. Aile yapısını olumsuz etkileyebilecek içeriklere karşı denetim ve müdahale mekanizmaları işletilecek. Sosyal medya ile diyalog kurulacak. Platformlar ile kamu kurumları arasında düzenli iletişim mekanizmaları oluşturulacak.Belge kapsamında ayrıca her yıl izleme raporları hazırlanarak uygulamaların etkinliği değerlendirilecek.”