Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi'yle içecek ambalajlarının dönüşümünü teşvik eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, çevre için tarihi bir adımı hayata geçiriyor. Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilecek.
Bilimsel tespitlere göre dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40'ı tek kullanımlık plastik ürünlerden oluşuyor. Küresel ölçekte yetersiz atık yönetimi uygulamaları nedeniyle tek kullanımlık plastiklerin önemli bir bölümü doğaya karışıyor. Deniz çöpünün yaklaşık yüzde 80'ini tek kullanımlık plastik ürünler ile plastik içeren balıkçılık ekipmanlarının oluşturduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuluyor. Doğada yüzyıllarca yok olmayan plastik atıkların doğal yaşama verdiği zararın önüne geçmek için hükümetler yeni politikalar geliştiriyor. AB, 2019 yılında kabul edilen "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin 27 AB ülkesinde piyasaya sürülmesini sıkı biçimde sınırlama yükümlülüğü getirdi. Türkiye ise bu kapsamda tüm paydaşlarla eş güdüm içinde yeni bir yönetmelik için hazırlık yapıyor.
DEPOZİTODAN SONRA YENİ ADIM
Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi'ni 81 ile yayarak plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarının geri dönüşümünü artıran Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, çevre için tarihi bir adımı daha hayata geçirecek. Su kaynaklarına ve çevreye en fazla zarar veren tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son verilerek bunların yerine doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler sunulacak. Bu kapsamda geçen yıl Bakanlık tarafından 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası yayımlanmıştı. Bu doğrultuda tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve "AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi"ne uyum sağlanması amacıyla yürütülen yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına geldi.
KULLANIMDAN KALDIRILACAK
Edinilen bilgiye göre, tek kullanımlık plastik ürünlerden ilk etapta çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, tamamen plastikten mamul içecek bardakları, içecek karıştırıcıları, tamamen plastikten mamul gıda kapları, pamuklu çubuklar, pipetlerin piyasaya arzına son verilecek. Bunların yerine vatandaşlar doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatiflere yönlendirilecek.
BAZI ÜRÜNLERE DE KISITLAMA GELECEK
İlerleyen süreçte kısmen plastikten mamul içecek bardakları, kısmen plastikten mamul gıda kapları, ebat ve ağırlıktan bağımsız kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havlularının da tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi tedbirlerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
KARBON SALINIMI ENGELLENECEK
Bakanlığın taslak yönetmeliği önümüzdeki günlerde kurum görüşleri için sektör temsilcileri ve ilgili STK temsilcileri ile paylaşması bekleniyor. Yönetmeliğin uygulanması ile yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek, yıllık yaklaşık 1,5 milyar lira atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek. Yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.
TOPLUMSAL DESTEK VAR
Bakanlık yeni yönetmelik için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile bir araştırma yaparak vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere karşı tutumlarını inceledi. Yapılan araştırmaya göre, fertlerin yüzde 77,65'i günlük hayatlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı destekledi, yüzde 9,99'u desteklemedi. Fertlerin yüzde 72,52'si günlük hayatlarında tek kullanımlık plastikleri daha az satın almayı desteklerken, yüzde 11,68'i desteklemedi. Araştırmaya göre, fertlerin yüzde 76,40'ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık, bardak gibi bazı tek kullanımlık plastiklerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buldu. Fertlerin yüzde 60,02'si plastik pipet, tabak, çatal-bıçak, kaşık, bardak gibi bazı tek kullanımlık plastiklerin kullanımının kaldırılmasını faydalı buldu. Ayrıca, fertlerin yüzde 78,71'i bazı tek kullanımlık plastik ürünler kısıtlanırsa, bu ürünlerin yerine kağıt, karton, ahşap gibi alternatif ürünlerin kullanımını destekledi. Fertlerin yüzde 80,12'si bazı tek kullanımlık plastik ürünler kısıtlanırsa, bu ürünlerin yerine metal, porselen, seramik gibi çok defa kullanılabilen ürünlerin kullanımını destekledi.